3. Taşların Hareketleri

3.1.Hiç bir taş aynı renkte başka bir taşın bulunduğu bir kareye gidemez. Eğer bir taş rakip bir taşın olduğu kareye giderse, rakip taş yenmiş olur ve tahta dışına çıkar. 3.2-3.5 maddelerinde tarif edilen hareketlere göre rakip taşı yeme imkanı varsa, yiyecek olan taş bu kareye saldırıyor demektir.

3.2.a)Vezir bulunduğu karenin dikey, yatay ve çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

b. Kale bulunduğu karenin dikey ve yataylarında herhangi bir kareye gidebilir.

c. Fil bulunduğu karenin çaprazlarında herhangi bir kareye gidebilir.

 

3.3. At yatay, dikey ya da çapraz yönde olmamak şartıyla bulunduğu kareye en yakın karelerden birine gidebilir.Kalktığı ve gittiği kareler arasındaki taşlarla bir ilgisi yoktur.

3.4.a)Piyon bulunduğu dikeyde önündeki boş kareye doğru ilerler, yada

b)İlk hareketinde, bulunduğu dikeyde önündeki iki karenin boş olması şartıyla

iki kare ilerleyebilir ya da

 

c)Yan dikeyde bir önünde bulunan (ön çaprazda) rakip taşı yiyerek bu kareye

gidebilir.

d) Bir piyon ilk hareketinde iki kare ilerleyip rakip piyonla

yan yana gelirse, rakip piyon bu piyonu sanki bir kare

ilerlemiş gibi kabul ederek yiyebilir. Bu hak sadece ilk

defasında yani iki kare çıkışı yapılır yapılmaz geçerlidir,

bu harekete �geçerken alma� (en passant) denir.

e) Bir piyon bulunduğu ilk konumdan ilerleyerek son sıraya

(rakibin ilk yatayı) vardığında derhal aynı renkte bir vezir

veya, bir kale veya, bir fil veya, bir at ile değiştirilir.

Oyuncunun tercihi daha önce yenmiş olan taşlarla sınırlı

değildir. Bu piyon hareketine "terfi" denir ve yerine

konan taş kurallara uygun olarak derhal devreye girer.


3.5.a) Şahın iki türlü hareketi vardır.

 

i) Rakip taşlar tarafından tehdit edilmemesi

şartıyla komşu karelere gidebilir.

 

veya

ii) Rok. Bu şahla aynı sırada bulunan aynı renkli

kalenin ortak hareketidir. Bu iki taşın hareketi

tek bir hamle sayılır; şah bulunduğu kareden

kaleye doğru iki kare ilerler ve ardından kale

şahın üstünden atlayarak bir kare yanına

(komşu kareye) konarak yapılır.

Beyazın kısa roktan önceki durumu

Beyazın kısa roktan sonraki durumu

Siyahın kısa roktan önceki durumu

Siyahın kısa roktan sonraki durumu

1)Şu durumlarda rok yapmak mümkün değildir:

A-şah daha önce oynamışsa, ya da

B-ilgili kale daha önce oynamışsa.

2) Şu durumlarda rok yapmak geçici olarak mümkün değildir:

A. Şahın durduğu, rok atarken geçeceği ve rok attığında gideceği kareler rakip taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, ya da

B. Rok atılacak kale ile arasında herhangi bir taş varsa.

b)Rakip taş ya da taşlar tarafından tehdit ediliyorsa, bu taş ya da taşlar hareket edemiyor bile olsalar şah tehdit altındadır. (şah çekilmiştir) Şah çekmeyi beyan etmek zorunlu değildir. Oyuncular şahlarını tehdit altında bırakacak hamle yapamazlar.

 

 

4.1.Her hamle tek elle yapılmalıdır.

4.2.Önceden niyetini belli etmek şartıyla (örneğin �düzeltiyorum' diyerek) oyuncu bir ya da daha fazla taşı düzeltebilir.

4.3.Madde 4.2.'de açıklanan durum hariç, sıradaki oyuncu bilerek

a) birden fazla taşa dokunmuşsa, oynayabileceği ya da yiyebileceği ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir

ya da

b) iki taraftan da birer taşa dokunmuşsa, dokunduğu kendi taşıyla dokunduğu rakip taşı almalıdır, bu mümkün değilse oynanabilecek ya da yenebilecek ilk dokunduğu taşı oynamalı ya da yemelidir. Hangisine önce dokunduğu belli değilse oyuncunun öncelikle kendi taşı dokunulmuş sayılır.

4.4.a. Eğer oyuncu şah ve kalesine bilerek dokunmuşsa bu kaleyle mümkünse rok atmalıdır.

Eğer oyuncu bilerek kalesini ve sonra şahını tutmuşsa bu hamlede bu yöne rok atamaz ve madde 4.3 uygulanır.

Eğer oyuncu rok yapmaya niyetlenerek aynı anda şah ve kalesini tutmuş fakat bu yöne rok atması mümkün değilse diğer tarafa rok atmak veya şahını oynamak arasında tercih yapar, şahın yapacak hamlesi yoksa dilediği hamleyi yapmakta serbesttir.

4.5. Dokunulan taşların hiçbiri oynanamıyor ya da yenemiyorsa, oyuncu herhangi bir hamle yapabilir.

4.6. Rakibi madde 4.3 ve 4.4'ü ihlal etmiş bir oyuncu kendisi bir taşa bilerek dokunduktan sonra bu konuda herhangi bir hak iddia edemez.

4.7. Bir taş kurallara uygun bir hamle olarak ya da bir hamlenin kısmı olarak bir kareye bırakılmışsa bu taş başka bir yere oynanamaz. Hamle, madde 3�de belirtilen şartlar yerine getirildiğinde tamamlanmış olur.

5. Oyunun Bitişi

5.1.a) Oyun, rakibini kurallara uygun bir hamleyle mat yapan oyuncu tarafından kazanılır. Oyun derhal sona erer.

b) Rakibi oyunu terk eden oyuncu oyunu kazanır. Oyun derhal sona erer.

5.2. Sırada olan oyuncu kurallara uygun bir hamle yapamıyor ve şahı da tehdit altında bulunmuyor ise oyun berabere biter ve bu duruma "pat" denir. Oyun derhal sona erer.

5.3. İki taraf oyun sırasında aralarında anlaşırlarsa oyun berabere biter. Oyun derhal sona erer.

5.4. Belli bir konum tahtada üç defa tekrarlanmış veya yapılacak hamleyle tekrarlanıyorsa oyun berabere yapılabilir.

6.5. Son 50 hamle her iki oyuncu tarafından da piyon sürmeden ve taş yenmeden geçirilmişse oyun berabere yapılabilir.